Anda di sini:
 
SebelumSelepas

sambungan
Perkembangan Undang-Undang Islam di Kedah

 
 

Kolonialisme di Negeri Kedah

Penjajahan Inggeris di Tanah Melayu bermula dengan Negeri-negeri Selat. Manakala di Negeri-negeri Melayu yang lain, wujud satu corak penjajahan yang secara tidak langsung seperti penerimaan sistem residen ataupun penasihat Inggeris. Bagi negeri Kedah, selepas pendudukan Inggeris di Pulau Pinang pada tahun 1783, Kedah secara langsung telah 'terpaksa' akur kepada Inggeris. Kenyataan yang mengatakan Sultan Abdullah menjual Pulau Pinang kepada Inggeris dengan harga $10,000 adalah tidak benar sama sekali. Tetapi yang nyatanya, Sultan Abdullah dan seluruh rakyat Kedah telah ditipu secara kekerasan di dalam satu perjanjian dan menurut pendapat R. Booney, pengambilan Pulau Pinang adalah tidak sah sama sekali sama ada dari segi undang-undang negeri mahupun undang-undang antarabangsa. Perjanjian Persahabatan yang telah ditandatangani antara Kedah dan Inggeris pada tahun 1791 telah dibuat secara paksaan ataupun dengan erti kata muda 'diugut' setelah berkali-kali Sultan Abdullah dan rakyatnya cuba untuk mengambil kembali Pulau Pinang gagal. Mungkin ini disebabkan juga faktor Siam yang telah mengasak secara bertubi-tubi ke sempadan kedaulatan Negeri Kedah.

Walaupun demikian, Kedah masih lagi meneruskan pemerintahan dan pentadbiran sendiri dengan baik tetapi penguasaan yang dahulunya adalah bersifat tradisi telah dibatasi hanya di dalam persoalan agama Islam dan adat Melayu sahaja. Negeri Kedah yang kaya dengan hasil bumi pada zaman itu telah dipergunakan oleh Inggeris untuk mengaut keuntungan dengan rakusnya. Dengan itu, tidak hairanlah bagaimana Kedah telah diperkatakan sebagai sebuah negeri yang;

"Negeri ini (Kedah) diperintah dengan adil dan apa yang diperlukan untuk membolehkan pembangunannya ialah hanya sedikit kejujuran dan kepintaran dalam pentadbiran kewangannya. Dan segi pertanian, negeri ini amat kaya, dan jaminan untuk sebarang pinjaman wang kepadanya adalah mencukupi. Oleh itu, apa yang diperlukan ialah memulakan sistem yang sama seperti yang dibuat di India dan bukannya di negeri naungan Selat (Straits Settlements Protectorate), iaitu melantik seorang penasihat untuk Sultan Kedah dengan kuasa bertindak dalam hal-hal berkewangan tetapi hanya dengan kuasa memberikan nasihat dalam hal-hal pentadbiran."

Akibat dari itu, negeri Kedah, seperti negeri Melayu yang lain juga terikat dengan kehendak Inggeris di dalam semua pentadbiran sehinggalah di dalam masalah agama, kerana agama yang difahami oleh Inggeris adalah sempit terikat dengan kaca mata agama Kristian. Oleh itu, penasihat Inggeris yang dikatakan tidak akan masuk campur di dalam urusan agama dan adat Melayu adalah penipuan sama sekali. Ini terbukti apabila Inggeris telah mengubah dasar hukum kerajaan negeri Kedah yang telah lama melaksanakan undang-undang Islam kepada undang-undang sekular Inggeris. Lantas dengan ini wujudlah Kanun Jenayah (Penal Code), Enakmen Keterangan (Evidence Enactment), Enakmen Kontrak (Contract Enactment), Kanun Acara Sivil (Civil Procedure Code), Kanun Acara Jenayah dan Enakmen Tanah (Land Enactment). Dengan ini bidang-bidang seperti jenayah, kontrak, acara sivil dan jenayah, undang-undang tanah, dan undang-undang Islam yang lain bukan sahaja diabaikan bahkan dihentikan oleh Inggeris. Bermula dari itu, undang-undang Islam hanyalah dilaksanakan walaupun bukan sepenuhnya, di dalam urusan nikah dan kahwin sahaja. Hakikatnya, inilah yang telah diteruskan di Negeri Kedah walaupun beberapa positif telah berlaku.

Islam dalam Undang-Undang Tubuh Negeri Kedah

Berbeza dengan Undang-Undang Kedah, Undang-Undang Tubuh Negeri Kedah adalah tertakluk dan terikat kepada Perlembagaan Persekutuan. Oleh yang demikian, fasal-fasal yang menyentuh tentang agama Islam mestilah tidak bertentangan dengan Perlembagaan Persekutuan terutamanya di dalam Senarai Negeri Jadual 9. Namun begitu, sebahagian daripada peruntukan-peruntukan yang terkandung di dalam Undang-Undang Tubuh Negeri Kedah telah menunjukkan betapa agama Islam amat dititikberatkan. Antaranya ialah:

  1. Fasal 10 (d) di dalam Bab Majlis Mesyuarat Mengangkat Raja memperuntukkan seorang daripada lima orang lelaki yang mengangkat Raja adalah Yang Di Pertua majlis Agama Islam Negeri Kedah.
  2. Fasal 11(2) menyentuh pemilihan Raja hendaklah tertakluk kepada Hukum Syarak iaitu syarat memilih bakal Raja mestilah seseorang yang tidak mempunyai sifat keji yang bertentangan dengan hukum Syarak.
  3. Fasal 17(1) memperuntukkan Raja mestilah rakyat Kedah yang berketurunan Raja Kedah, berbangsa Melayu dan beragama Islam yang bermazhab Ahli Sunnah Wal Jamaah.
  4. Fasal 18(3a) memperuntukkan tegahan diangkat pemangku Sultan atau Ahli Jemaah Pemangku Sultan yang bukannya berbangsa Melayu beragama Islam Ahli Sunnah Wal Jamaah.
  5. Fasal 27 juga memperturutkan waris takhta hendaklah seorang lelaki Melayu berketurunan Raja dan beragama Islam Ahli Sunnah Wal Jamaah.
  6. Fasal 33 A memperuntukkan agama Islam Ahli Sunnah Wal Jamaah sebagai Agama Rasmi Negeri. Manakala Fasal 33 B memperuntukkan raja adalah Ketua Agama Negeri tetapi Majlis Agama Islam hendaklah menolong dan menasihati raja di dalam hal yang bersangkutan dengan agama.
  7. Fasal 35(2) di dalam Bahagian III memperuntukkan jawatan Menteri Besar adalah hanya untuk orang Melayu beragama Islam.
  8. Fasal 36 (2) (a) juga memperuntukkan jawatan Setiausaha Kerajaan Negeri mestilah seorang Melayu beragama Islam.

Apa yang menarik daripada peruntukan-peruntukan di atas ialah, kesemua jawatan utama di dalam negeri adalah hak mutlak bangsa Melayu beragama Islam. Bahkan merujuk kepada fasal 11(2), pemilihan bakal Raja juga melihatkan peranan dan kepentingan Hukum Syarak di dalam menentukan keesaan seseorang Raja negeri Kedah. Begitu juga peranan Raja sebagai Ketua Agama, keputusan baginda yang berhubung dengan agama Islam bukanlah sesuatu yang boleh dibuat secara bersendirian. Peruntukan 33 B memberi ruang dan peranan ahli majlis Agama untuk menolong dan menasihati Raja. Di dalam hal ini, ruang untuk memperluaskan peranan agama Islam di dalam pentadbiran negeri adalah terbuka bergantung kepada budi bicara dan kepandaian serta diplomasi Ahli Majlis Agama Negeri menasihati Raja. Majlis Agama pula dibantu oleh Jabatan Hal Ehwal Agama Islam Negeri yang bertindak sebagai agensi perlaksanaan dasar. Ia bertanggungjawab menyediakan program, skim atau projek untuk pertimbangan Majlis Agama dan juga mentadbirkan, merancang dan menyelaras segala dasar yang berhubung dengan agama Islam.

Undang-undang Islam di Kedah Kini

Mengikut Perlembagaan Persekutuan, agama Islam, Undang-undang Islam dan Adat Melayu diletakkan di bawah kuasa negeri-negeri. Perenggan 1 dalam Senarai 2 (Senarai Negeri Jadual 9) Perlembagaan adalah seperti berikut:

1. Hukum Syarak
Kecuali mengenai wilayah-wilayah Persekutuan Kuala Lumpur dan Labuan. Hukum Syarak dan undang-undang diri dan keluarga bagi orang yang menganut agama Islam, termasuk:

  • hukum syarak berhubung dengan mewarisi harta berwasiat, pertunangan, perkahwinan, perceraian, mas kahwin nafkah, pengambilan anak angkat, taraf anak, penjagaan anak, pemberian, pembahagian harta dan amanah bukan khairat;
  • wakaf Islam dan takrif serta peraturan mengenai amanah dan perbadanan mengenai pemberian amanah khairat dan yayasan khairat yang dijalankan di dalam semua negeri;
  • adat istiadat Melayu;
  • zakat, fitrah dan baitulmal atau hasil agama Islam yang seumpamanya;
  • masjid atau mana-mana tempat sembahyang awam untuk orang Islam;
  • mengada dan menghukum kesalahan-kesalahan yang dilakukan oleh orang-orang yang menganut agama Islam, terdapat rukun-rukun Islam, kecuali mengenai perkara-perkara yang termasuk dalam senarai Persekutuan;
  • keanggotaan, penyusunan dan cara bagi Mahkamah-mahkamah Syariah, yang mempunyai bidang kuasa hanya ke atas orang-orang yang menganut agama Islam dan hanya mengenai mana-mana perkara yang termasuk di dalam perenggan ini tetapi tidak mempunyai bidang kuasa mengenai kesalahan-kesalahan kecuali setakat yang diberi oleh undang-undang Persekutuan;
  • mengawal pengembangan iktikad dan kepercayaan antara orang-orang yang menganut agama Islam;
  • menentukan perkara-perkara hukum syarak dan iktikad dan adat istiadat Melayu.

Berdasarkan kuasa yang diberikan oleh Perlembagaan, negeri berkuasa menentukan sendiri pentadbiran undang-undang Islam. Bagi mengendalikan pentadbiran itu, terdapat sebuah Majlis Agama Islam dan Mahkamah Syariah sendiri. Terdapat beberapa masalah dalam mentadbir undang-undang Islam di peringkat negeri ini. Kuasa yang diberikan oleh Mahkamah Syariah adalah terhad. Mahkamah hanya "mempunyai bidang kuasa hanya ke atas orang-orang Islam dan hanya mengenai mana-mana perkara yang termasuk dalam perenggan ini, tetapi tidak mengenai mana-mana kesalahan kecuali setakat yang diberi oleh Undang-undang Persekutuan".

Undang-undang yang memberi kuasa kepada Mahkamah Syariah ialah Akta Mahkamah Syariah (Bidang kuasa Jenayah) 1965. Mengikut akta itu, Mahkamah Syariah hanya berkuasa membicarakan perkara-perkara di mana hukuman yang boleh dikenakan tidak lebih daripada enam bulan penjara atau denda tidak melebihi RM1,000. Pada tahun 1984 ia dipinda menjadikan Mahkamah Syariah berkuasa membicarakan perkara-perkara di mana hukuman yang boleh dikenakan tidak lebih daripada tiga tahun atau denda tidak melebihi RM5,000 atau sebat tidak melebihi enam sebatan atau kedua-duanya sekali.

 
   
TUTUP TETINGKAP
Hakcipta Terpelihara © 2002 Perbadanan Perpustakaan Awam Kedah