Dato' Zakiah Hanum dilahirkan pada 15 September 1937 di Jalan Langgar, Alor Star, Kedah. Beliau mendapat pendidikan awal di Kampong Baru Girl's School dan kini dikenali sebagai Sekolah Sultanah Asma, Alor Star bermula dari tahun 1947 hingga tahun 1955. Kemudian pada tahun 1956, beliau melanjutkan pelajaran menengahnya di Methodist Boys School, Pulau Pinang sehingga tahun 1957 iaitu sehingga tamat tingkatan enam. Setelah tamat persekolahan, beliau mendapat tawaran melanjutkan pelajaran ke Universiti Malaya pada tahun 1957 dan memperolehi Ijazah Sarjana Muda Sastera dengan pengkhususan dalam bidang Pengajian Melayu pada tahun 1961. Tamat pengajiannya di Universiti Malaya, beliau mula bertugas di jabatan kerajaan sebagai Penolong Penyimpan Arkib di Arkib Negara pada tahun 1961. Ketika itu, beliau berusia 23 tahun. Pada tahun 1962, beliau dihantar ke Arkib Negara, New Delhi, India untuk menyambung pengajiannya di dalam bidang Pentadbiran Arkib dan beliau telah dianugerahkan Diploma Pentadbiran Arkib.

Kerjaya :

• Penolong Penyimpan Arkib di Arkib Negara (1961)
• Ketua Bahagian Arkib (1961-1970)
• Timbalan Pengarah Arkib Negara dan memegang jawatan tersebut sehingga tahun 1977
• Pemangku Pengarah Arkib Negara (1977-1980)
• Ketua Pengarah Arkib Negara yang pertama ketika beliau berusia 40 tahun sekaligus menjadikan beliau sebagai wanita pertama mengetuai sebuah Jabatan Persekutuan (1980-1995)

Sebagai pakar dalam bidang Arkib, Dato' Zakiah Hanum menumpukan sepenuh tenaga, daya usaha dan kreativiti untuk memajukan Arkib Negara setanding dengan institusi luar negara. Selaras perlantikannya sebagai Ketua Pengarah, Arkib Negara Malaysia pelbagai perancangan, idea dan program telah dilaksanakan antaranya Rancangan RTM, 'Hari Ini Dalam Sejarah' adalah bermula ilhamnya. Ia mula di terbitkan pada tahun 1980 dalam Bahasa Malaysia, Inggeris dan Tamil .

Bagi melengkapkan maklumat mengenai setiap sudut sejarah tanah air, Dato' Zakiah Hanum mengilhamkan 'Pengkisahan Sejarah'. Pengkisah-pengkisah atau tokoh-tokoh yang menyumbang sejarah negara dijemput menceritakan pengalaman mereka. Antara tema siri pengkisahan sejarah merangkumi Sejarah Pentadbiran Malaysia, Wanita Dalam Sejarah Malaysia, Sejarah Angkatan Tentera dan peristiwa penting sejarah tanahair. Arkib Negara Malaysia telah menjadi perintis kepada Pengkisahan Sejarah diperingkat antarabangsa. Terbentuknya Memorial Tun Abdul Razak, Memorial Tunku Abdul Rahman, Pustaka Peringatan P. Ramlee dan Memorial Pengisytiharan Kemerdekaan di Melaka adalah hasil ilham Dato' Zakiah Hanum untuk mengingati, mendokumentasikan serta mempamerkan kepada umum sumbangan tokoh dan pemimpin negara.

Penglibatan Pertubuhan Sosial dan Profesional :

• Majlis Arkib Antarabangsa (ICA) mengiktiraf kepakarannya di dalam bidang Arkib. Hingga kini beliau berjaya mengekalkan kedudukan Malaysia sebagai Ibu Pejabat dan Urusetia Majlis Arkib Antarabangsa Cawangan Wilayah Asia Tenggara (Serbica).
• Pengerusi 'Association of Commonwealth Archivist and Record Managers' (ACARM) yang berpusat di London dan menjadi orang yang pertama dari rantau Asia mengetuai persatuan ini mulai 1988.
• Pengerusi Majlis Arkib Antarabangsa Cawangan Wilayah Asia Tenggara pada tahun 1990 sehingga 1993
• Penyunting kehormat Jurnal Sejarah Lisan Antarabangsa yang diterbitkan di Amerika Syarikat
• Ahli Indian Record Commission yang bertempat di New Delhi dari tahun 1986 hingga 1989.
• Ketua Satu Pertiwi.

Antara buku yang dihasilkan oleh beliau ialah Sembang Mak Alang (1986), Tercabarnya Maruah Bangsa (1987), Tradisi dan Budaya (1987), Asal-usul Negeri-negeri Di Malaysia (1989), Senda Sindir Sengat (1990), buku-buku masakan seperti MasakanTradisional Utara (1991), Kuih-muih Utara (1992), 'Family Delights of the North' (1993), 'Northern Traditional Cuisine and Northern Cookies', 'Biscuits' dan lain-lain. Menerusi Pertiwi, antara projek yang dijalankan ialah menerbitkan buku iaitu Biografi Wanita Malaysia, Wanita Seiring Jalan (Pandangan Tun Abd Razak) dan Bingkisan Pertiwi. Manakala skrip drama yang pernah dihasilkan antaranya Bahang (1988) dan lain-lain termasuk drama pentas. Selain itu, beliau turut menulis artikel-artikel menerusi akhbar, majalah tempatan dan luar negeri mengenai hal-hal berkaitan dengan profesion arkib, hal-hal sejarah dan kemasyarakatan. Setelah bersara dari Arkib Negara, beliau menjalankan perniagaan disamping terus berkhidmat melalui kegiatan sukarela.

Bagi menghargai sumbangan dan jasa baktinya, beliau telah dikurniakan pingat Johan Setia Mahkota (J.S.M) pada Jun 1976, Johan Mahkota Selangor (S.M.S) pada 8 Mac 1981 dan Darjah Kebesaran Dato' Setia DiRaja Kedah (D.S.D.K) dengan gelaran Dato' pada 22 Januari 1989. Manakala anugerah yang diperolehinya diperingkat antarabangsa ialah anugerah Ramon Magsaysay 1989 untuk perkhidmatan kerajaan dan beliau merupakan wanita Malaysia pertama menerima anugerah tersebut.