|
Sejarah
Bangunan yang terletak dibelakang Balai Besar ini pada asalnya adalah
sebuah istana yang dikenal sebagai Istana Kota Setar. Istana ini
dibina semasa pemerintahan Almarhum Sultan Muhammad Jiwa Zainal
Adilin Mu'adzam Shah II (1710-1778), Sultan Kedah yang ke-19.
Istana
ini menempuh pelbagai pengubahsuaian sejak serangan tentera Bugis
pada 1771 dan kerosakan akibat terbiar pada zaman pendudukan Siam
di Kedah (1821-1842). Istana ini diperbaiki semula oleh Almarhum
Sultan Ahmad Tajuddin Mukarram Shah (1854-1879) pada tahun 1856.
Istana
ini juga dikenali sebagai Istana Pelamin selepas berlangsungnya
istiadat perkahwinan diraja sejak zaman Almarhum Sultan Ahmad Tajuddin
Mukarram Shah lagi. Dalam tahun 1904, di istana ini berlangsung
satu majlis perkahwinan diraja lima orang putera puteri Sultan Abdul
Hamid Halim Shah (1882-1943) iaitu YTM Tunku Ibrahim (Tunku Sulong),
YTM Tunku Zainol rasyid (Tunku Dai), YTM Tunku Zam Zam (Tunku Pok),
YTM Tunku Rokiah dan YTM Tunku Jora. Perkahwinan ini juga dikenali
sebagai "Perkahwinan Berharga 3 juta ringgit" yang berlangsung
selama 90 hari 90 malam. Sempena dengan perkahwinan ini bangunan
ini dikenali sebagai Rumah Pelamin.
Selepas
berlangsungnya perkahwinan diraja istana ini kemudiannya diduduki
oleh Paduka Bonda Wan Hajar bt Wan Ismail (isteri Sultan Ahmad Tajuddin
Mukarram Shah). Oleh kerana Wan Hajar lebih terkenal dengan gelaran
"Mak Wan Besar" maka Istana Pelamin juga dikenali sebagai
"Rumah Mak Wan Besar". Almarhum Sultan Abdul Hamid Halim
Shah meletakkan isterinya iaitu Paduka Mak Cik Manjalara mendiami
istana ini sehingga Paduka Mak Cik mangkat pada tahun 1941.
Istana
Pelamin juga merupakan tempat YTM Almarhum Tunku Abdul Rahman Putra,
Perdana Menteri Malaysia yang pertama diputerakan iaitu pada 8 Februari
1903. Istana Pelamin ditinggal kosong selepas 1941 dan pernah digunakan
sebagai Sekolah Latihan Gadis dan Ibu Pejabat Perkumpulan Wanita
Kedah, Pejabat Pergerakan St. John dan Pengakap serta Ibu Pejabat
Persatuan Bekas Perajurit Negeri Kedah. Bangunan Istana Pelamin
telah diisytiharkan sebagai Muzium DiRaja Kedah pada 25 Julai 1983.
Rekabentuk
Sebahagian besar rekabentuk senibina Istana Pelamin adalah berasal
dari keaslian senibina Kedah sendiri. bahan-bahan yang digunakan
sedikit sebanyak mempunyai persamaan dengan bahan yang digunakan
untuk pembinaan Balai Besar, bahkan saiz-saiz kayu yang digunakan
juga adalah sama.
Bumbung-bumbung
di Rumah Pelamin terdiri dari jenis bumbung panjang dan bumbung
lima beratap genting. Dari segi konsep binaan Rumah Pelamin, ianya
lebih mirip konsep binaan yang terdapat di dalam istana di Jepun
dimana tidak ada bilik-bilik tertentu yang dibina. Sekatan cuma
dengan menggunakan "partition" sahaja. Oleh yang demikian,
ruang-ruang untuk bilik tidur dan rehat tidak tetap serta sentiasa
berubah mengikut kehendak dan keselesaan.
Pada
dasarnya Istana Pelamin terdiri daripada 3 bahagian. Bahagian sebelah
kanan bangunan ini dikenali sebagai Rumah Pelamin. Bahagian tengah
adalah tempat kediaman kaum wanita dan kanak-kanak. Disinilah Mak
Wan Besar melayani tetamu-tetamu wanita. Bahagian rusuk sebelah
utara ialah kawasan orang lelaki. Disinilah dalam lanjutan usianya
Almarhum Sultan Abdul Hamid berangkat tinggal.
|
